سفارش حافظ محمد عبدالحسین خان بهادر توسط عباس میرزا نایب السلطنه

سند پیش رو سفارشنامه ای از طرف عباس میرزا نایب السلطنه به دستور فتحعلی شاه قاجار به دولت کمپانی هند شرقی در باب املاک و جاگیرات نواب سراج الدوله رئیس الامراء حافظ محمد عبدالحسین خان بهادر سردار جنگ است.

نواب سراج الدوله حافظ عبدالحسین خان که بیشتر با لقب مشهورش رئیس الامراء و عبدالحسین کربلایی هندی کرناتکی شناخته می شود، از جمله ایرانی-عراقی تبارهایی بوده است که اجدادش از زمان اورنگ زیب گورکانی بر ایالت مدرس و کارناتک هند با عنوان نوابان ارکات در زیر حمایت دولت آصف‌جاهی حکومت می‌کردند. وی در سفری به تهران به حضور فتحعلی شاه می‌رسد. در این دیدار فتحعلی شاه متوجه می شود که املاک او را در هند گرفته و به حمایت کمپانی به یکی از افراد منسوب به او سپرده اند.  این املاک در سال سیصد و پنجاه هزار روپیه درآمد دارد اما اکنون تنها راه ارتزاق سراج الدوله مبلغی است که کمپانی در حق او مقرر کرده است و کفاف مخارج ایشان را نمی دهد. از این رو، به نایب السلطنه عباس میرزا دستور می‌دهد برای باز پس گیری درآمد املاک نواب در هند با دولت کمپانی هند شرقی مذاکره نماید تا مقرری وی مجدد برقرار شود. نایب السلطنه هم سفارشنامه‌ای به همراه فتح‌الله خان که فرستاده مخصوص او و حسینعلی میرزای فرمانفرمای فارس به دربار دولت کمپانی هند شرقی است، درباره نواب سراج الدوله روانه می‌کند. در بخشی از این سند چنین آمده است:

«...داعى بعضى املاك و جاگيرات دو ولايت خود دارم كه سالى سه لك و پنجاه هزار روپيه منفعت آن مى شود. كه سابقاً متصرف بوده كنون منفعت آن به تقويت وكلاى سركار كمپنى انكريز بهادر به يكى از منسوبان داعى مى رسد…»

تصویر نامه و مجموعه اسناد مرتبط با آن در مجلد ۱۸۳ ذیل سال ۱۸۲۲ میلادی اسناد فارسی روابط خارجی آرشیو ملی هند قابل دسترسی است.

خوانش و تفسیر متن سند: دکتر محمد رضا بهزادی