دوشنبه ٥ فروردین ١٣٩٨

كتابخانه ارشيو ملي هند دهلي

سر آغاز

من خيلی خوشوقتم از اينکه اين فهرست صد و هشتاد و نه نسخه خطی را در خدمت عموم و بخصوص کاوشگران محترم تقديم ميدارم. آرشيو ملی هند اين نسخه ها را از طريق هديه يا خريد از افراد متفرقه و موسسات بدست آورده است. بيشتر اين نسخه ها بزبان فارسی و بقيه اردو، عربی و ترکی می باشد. گرچه حجم اين مجموعه کوچک است ولی حاوی بعضی از نسخه های بي نهايت مفيد و ناياب در مورد زندگی و فرهنگ مشرق زمين می باشد که در بر گيرنده اديان و عقايد و رسوم و آداب و هنر و فلسفه گوناگون رايج در اين منطقه از جهان می باشد. بخاطر تسهيل و درک آسان محتويات آنها اين فهرست ترتيب داده شده است. قسمت آغازين اين فهرست به مطالب دينی و تصوف هندوی و اسلامی می پردازد. نکات برجسته اين قسمت عبارتست از نسخه خيلی ارزشمند ترجمه فارسی "مهابهارت" که بنا بدستور امپراتور اکبر زير نظر ابو الفضل آماده شده بود، "سوال و جواب دارا شکوه و بابا لال" حاوی گفتگوی بين شاهزاده دارا شکوه و بابا لال داس اهل کيتال راجع به شرح حال و عقايد مرتاض های هندو، نسخه خوب و نخست "کشف المحجوب" قديمی ترين در مورد عقايد نظری و عملی صوفيانه از ابوالحسن علی بن عثمان بن علی الهجويری و نسخه خيلی خوب و کامل "فوايد فيروز شاهی" اشرف محمد العطاری در مورد ديدگاههای مختلف اسلام که بعد از مطالعه دست کم 110 اثر معتبر نگاشته است. قسمت مربوط به تاريخ اين فهرست عملاً مشتمل بر دو پنجم نسخه ها می باشد که شامل تعدادی از آثار برجسته مورخين و اديبان بزرگ می باشد. برخی از اين آثار عبارتست از "تواريخ فيروز شاهی" نگاشته شمس سراج آطف، "اکبر نامه و آئين اکبری" نگاشته ابوالفضل، "مجموعه خرمی يا شاهجهان نامه" نگاشته بهادر سينگ، "شش فتح قلعه کانگره" از جلال طباطبائی، "مآثر عالمگيری" نگاشته محمد ساقی مستعد خان و اثر ميرزا سنگی بيگ "سير المنازل" که حاوی شرح ساختمان های عمده شاهجهان و دهلی قديم با نسخه های کتيبه های آنها می باشد. آثاری در مورد تاريخ کشورهای همجوار و تاريخ عمومی جهان که در خود توجه می باشد. عبارتست از "تاريخ عالم آرای عباسی" تاريخ زندگانی و دوره حکومتی شاه عباس اول و دو دمان صفوی نگاشته اسکندر معروف به منشی و "رساله هفت اقليم" يک دايرة المعارف جغرافی و تذکره حد اقل 1560 شرح حال شعرا، علماء و عرفا نگاشته امين احمد رازی، "تاريخ الفی" تاريخ کلی حامل شرح و فصل به ترتيب سنوات هزاره بعد از رحلت پيامبر اسلام (ص) 11 هجری تا 997 سال ميلادی نگاشته ملا احمد تتوی و جعفر بيگ، "ظفر نامه" تاريخ امير تيمور از شرف الدين يزدی و يک نسخه خيلی قديمی و نادر "ثمرات فلاسفه" از عبد الستار بن قاسم نگاشته شده بنابدستور امپراتور اکبر که کوشش پيشتازی در مورد ارايه دن شرح تاريخی روم و اروپا توام با جزئيات تذکره و اقوال فيلسوف های سر شناس يونانی و رومی مبنی می باشد. همچنين قسمت مربوط به سفرنامه ها، زبان و ادبيات وغير نيز دارای آثار خيلی مهم مانند "شگرفنامه ولايت" از منشی اعتصام الدين راجع به حکايت سفروی به اروپا در سال 1180 هجری (67-1766 ميلادی) می باشد. "منشأت برهمن" مبنی بر مجموعه ای از نامه ها به شاهجهان و وزراء وی، امرا و افراد ديگر سرشناس گرد آوری شده از چندر بهان برهمن، "خطوط فارسی غالب" مجموعه ای از نامه های فارسی ميرزا اسد الله خان غالب نوشته شده به دوستان و مشوقان وی طی سفر به کولکته در قرن نوزدهم و همچنين يک نسخه بی نهايت نفس با قطع بزرگ "شاهنامه فردوسی" جزو اين مجموعه می باشد. علاوه بر اين جهت مفيد تر ساختن اين فهرست دو اندکس جداگانه آماده شده است که يکی از آنها عناوين و اسامی نسخه ها را در بر می گيرد ديگری حاوی اسامی نگارنده ها، گرد آورنده ها و مترجمين اشخاص مهم ديگر می باشد. من از آقای ک.ال آرورا معاون مدير آرشيو و آقای س.م.ر. باقر دستيار مدير آرشيو و اعضای ديگر اين اداره تشکر می کنم که در گرد آوری اين فهرست با من ياری کرده اند.

دهلی نو آر.ک. پرتی 7 ماه مارس 1991 مدير کل آرشيو دولت هند

© 2015 indianislamicmanuscript.com, All rights reserved.